Với người trồng hoa ở phường Lâm Viên-Đà Lạt, Festival Hoa không bắt đầu vào đêm khai mạc mà từ nhiều tháng trước, khi các đơn vị tổ chức và trang trí đặt hàng hoa số lượng lớn, khi nhà vườn tính lứa hoa sao cho nở đúng tuần lễ hội. Festival mang lại cơ hội bán hàng, quảng bá làng, đón khách; nhưng cũng đặt nhà vườn vào áp lực lịch và rủi ro thời tiết.
Lễ hội thường diễn ra vào khoảng cuối năm, các hoạt động chính tập trung ở khu trung tâm Đà Lạt; phần đó được kể ở trang về khu trung tâm. Bài này nhìn lễ hội từ phía làng hoa: người trồng chuẩn bị ra sao, họ được gì, lo gì, và khách đến làng hoa trong mùa lễ hội nên biết điều gì để chuyến đi trọn vẹn mà không làm khó nhà vườn.
Festival Hoa là gì với một làng trồng hoa
Festival Hoa Đà Lạt là lễ hội lớn của địa phương, tổ chức định kỳ, quy tụ trưng bày hoa, sắp đặt cảnh quan, hội chợ, biểu diễn nghệ thuật và các chương trình du lịch. Thời gian, quy mô và nội dung từng kỳ do cơ quan tổ chức quyết định, có kỳ kéo dài nhiều ngày, có kỳ gắn với các sự kiện khác của tỉnh. Bạn nên xem thông báo chính thức của kỳ gần nhất để biết lịch cụ thể.
Với người ngoài, lễ hội là dịp ngắm hoa. Với làng hoa, đó là một "mùa phụ" chen vào giữa lịch sản xuất vốn đã dày, vì lễ hội thường rơi vào cuối năm, đúng lúc nhà vườn đang chăm lứa hoa Tết. Nhà vườn phải chia nhà kính, chia công, chia vốn cho cả hai.
Lễ hội cũng là dịp để làng hoa được nhìn thấy. Những cái tên như Thái Phiên, Hà Đông được nhắc nhiều hơn trên báo chí, mạng xã hội; khách tìm đến làng đông hơn. Với người trồng hoa, được công nhận công sức là niềm vui thật, không chỉ chuyện tiền bạc. Nhiều nhà vườn kể lại những kỳ lễ hội như những mốc nhớ trong đời làm nghề.
Cũng cần phân biệt Festival Hoa với các dịp hoa nở tự nhiên ở Đà Lạt như mùa mai anh đào hay mùa dã quỳ. Những mùa hoa đó do thiên nhiên quyết định; còn hoa trong lễ hội gần như hoàn toàn là hoa trồng, tức là sản phẩm của nhà vườn, được tính lịch từ nhiều tháng trước.
Nhà vườn chuẩn bị hoa cho lễ hội như thế nào
Hoa cho lễ hội gồm hai dòng: hoa đặt hàng để trang trí các công trình, tiểu cảnh, và hoa nhà vườn tự trưng bày hoặc bán trong mùa lễ hội. Quy trình chuẩn bị cho dòng đặt hàng thường như sau:
- Nhận đơn từ đơn vị tổ chức hoặc đơn vị thi công trang trí, thường là hoa chậu số lượng lớn với màu, kích cỡ cụ thể, nhiều tháng trước lễ hội.
- Tính ngược lịch trồng như với hoa Tết: ngày giao hàng trừ đi thời gian ra hoa của từng giống, cộng thêm khoảng dự phòng cho thời tiết.
- Dành riêng một phần nhà kính, nhiều khi phải hoãn hoặc thu hẹp lứa hoa khác. Với cúc chậu, lập lịch chong và tắt đèn riêng cho lô lễ hội.
- Chăm sóc để hoa đồng đều về màu và độ nở, vì khi ghép thành mảng lớn, chỉ một khoảng hoa lệch màu đã thấy rõ.
- Giao hàng theo lịch thi công, nhiều khi giao nhiều đợt, đợt sau thay cho hoa đợt trước đã tàn trong thời gian lễ hội.
- Sau lễ hội, thu hồi chậu nếu có thoả thuận, dọn nhà kính và quay lại lịch hoa Tết.
Mỗi bước đều có thể trục trặc. Thời tiết làm hoa nở lệch, thay đổi thiết kế vào phút cuối, giao hàng trễ vì xe kẹt trong những ngày thành phố đông khách, đều là chuyện nhà vườn đã gặp.
Làng hoa mở cửa đón khách trong mùa lễ hội
Nhiều kỳ lễ hội có các hoạt động gắn trực tiếp với làng hoa, như mở cửa vườn cho khách tham quan, trưng bày tại làng, hay đưa khách đi tuyến làng hoa. Nội dung và hình thức thay đổi theo từng kỳ, do đơn vị tổ chức và địa phương phối hợp. Với các hộ tham gia, đây là dịp giới thiệu nghề và bán hoa, đặc sản cho khách.
Mở cửa đón khách không đơn giản. Nhà vườn phải dọn lối đi, sắp xếp khu riêng để khách xem mà không vào khu ươm hay khu cây đang chăm kỹ, bố trí người hướng dẫn, chuẩn bị chỗ đỗ xe. Một nhà kính đang sản xuất không thể vừa đón vài trăm lượt khách vừa giữ được điều kiện vệ sinh cho cây. Vì vậy nhiều hộ chỉ mở một phần vườn, hoặc làm riêng khu trưng bày.
Không phải hộ nào cũng muốn tham gia. Có hộ thấy đón khách tốn công mà bán được ít, có hộ lo mầm bệnh, có hộ đơn giản là không có người. Lựa chọn nào cũng chính đáng. Khách nên hiểu rằng vườn đóng cửa trong mùa lễ hội không phải vì thiếu hiếu khách, mà vì nhà vườn đang làm đúng nghề của mình.
Với hộ có mở cửa, khách nên đi theo lối được chỉ, giữ khoảng cách với cây, không tự ý hái và hỏi trước khi chụp người đang làm. Mua một bó hoa, một chậu nhỏ hay vài món đặc sản là cách cảm ơn thiết thực.
Lễ hội mang lại gì và đòi hỏi gì ở nhà vườn
Bảng dưới tóm tắt hai mặt của lễ hội nhìn từ một hộ trồng hoa trong phường Lâm Viên-Đà Lạt, ở mức chung:
| Mặt được | Mặt phải trả |
|---|---|
| Đơn hàng hoa trang trí số lượng lớn, thường đặt trước | Phải dành nhà kính, vốn, công cho đơn hàng, ảnh hưởng lứa hoa Tết |
| Khách đến làng đông, bán lẻ hoa và đặc sản tốt hơn | Đường làng đông xe, khó giao hàng, mất thời gian tiếp khách |
| Tên làng được biết rộng, có thêm mối hàng mới | Rủi ro mầm bệnh khi nhiều người ra vào vườn |
| Có dịp học hỏi kỹ thuật, giống mới qua trưng bày, hội chợ | Áp lực trúng lịch, thời tiết xấu là thiệt hại lớn |
| Niềm tự hào nghề, được ghi nhận công sức | Rác, xe cộ, tiếng ồn ảnh hưởng sinh hoạt của làng |
Cân đối hai cột này là bài toán riêng của mỗi hộ. Cũng vì thế mà mức độ tham gia lễ hội rất khác nhau giữa các nhà vườn trong cùng một làng.
Hoa sau lễ hội đi đâu
Một câu hỏi khách hay đặt ra là hàng triệu chậu hoa trang trí đi đâu khi lễ hội kết thúc. Câu trả lời tuỳ thoả thuận giữa đơn vị tổ chức, đơn vị thi công và nhà vườn. Có lô hoa được thu hồi về vườn, chăm lại và bán làm hoa Tết nếu còn đủ đẹp. Có lô được chuyển sang trang trí các công trình khác trong dịp Tết. Có lô đã tàn thì xử lý như rác hữu cơ, chậu được thu gom để dùng lại.
Với nhà vườn, phần hoa thu hồi là một khoản bù đắp nếu khéo tính. Cúc chậu chẳng hạn, nếu được giao đúng độ nở và lễ hội không quá dài, khi về vẫn có thể bán dịp Tết. Nhưng hoa đã đứng ngoài trời nhiều ngày, gặp nắng gió và người qua lại, thường giảm chất lượng rõ.
Vấn đề rác sau lễ hội, gồm chậu nhựa, giá thể, khung trang trí, là chuyện cả thành phố quan tâm. Xu hướng gần đây là dùng vật liệu tái sử dụng nhiều lần, giảm nhựa dùng một lần, nhưng mức độ áp dụng phụ thuộc từng kỳ tổ chức.
Người trồng hoa có thể góp phần ở khâu này: dùng chậu, khay tái sử dụng được khi giao hàng, thoả thuận rõ việc thu hồi chậu từ đầu, và xử lý xác hoa, giá thể thành phân ủ thay vì đổ ra bãi. Những việc nhỏ ấy, nhân lên với hàng trăm hộ, giảm đáng kể lượng rác mà thành phố phải xử lý sau mỗi kỳ.
Qua các kỳ lễ hội, làng hoa đã đổi khác thế nào
Những người trồng hoa lâu năm ở Thái Phiên, Hà Đông thường kể rằng lễ hội góp phần thay đổi cách làm nghề. Đơn hàng trang trí đòi hoa đồng đều về màu và độ nở ở quy mô lớn, buộc nhà vườn ghi chép lịch kỹ hơn, chăm sóc chuẩn hơn. Những hộ đã quen làm đơn lễ hội thường cũng làm tốt hơn các đơn hàng lớn khác trong năm.
Lễ hội cũng mở ra hướng du lịch nông nghiệp. Một số hộ sau những kỳ đón khách đã làm hẳn khu trưng bày, khu bán hoa và đặc sản, kết hợp sản xuất với tiếp khách quanh năm. Hướng đi này mang lại thu nhập thêm nhưng cũng làm thay đổi diện mạo làng: nhà kính sản xuất xen với khu tiếp khách, đường làng thêm xe.
Mặt khác, có những điều lễ hội không thay đổi được: nghề hoa vẫn sống chủ yếu nhờ các đơn hàng đều đặn quanh năm và mùa Tết, chứ không nhờ vài ngày lễ hội. Với đa số nhà vườn, lễ hội là dịp đáng nhớ và có ích, nhưng sau khi đèn trang trí tắt, mọi thứ quay về đúng nhịp của luống hoa.
Khách đến làng hoa mùa lễ hội nên biết
Nếu bạn đến Đà Lạt dịp Festival Hoa và muốn ghé làng hoa ở phường Lâm Viên-Đà Lạt, vài điều giúp chuyến đi suôn sẻ:
- Xem thông báo chính thức về các hoạt động tại làng hoa của kỳ đó; đừng dựa vào bài đăng cũ của kỳ trước vì nội dung thay đổi.
- Đường lên làng hoa hẹp và dốc, mùa lễ hội đông xe. Đi xe máy hoặc đi bộ thuận hơn ô tô lớn.
- Vườn nào có khu đón khách thì vào khu đó; vườn đóng cửa thì đứng ngoài ngắm, không leo rào, vén màng.
- Mua hoa hay đặc sản ở vườn là cách ủng hộ nhà vườn trực tiếp nhất; hỏi rõ trước khi mua.
- Lễ hội rơi vào mùa khô lạnh, chiều tối trời xuống nhanh. Mang áo ấm, nước uống, và về trước khi trời tối nếu không quen đường.
- Không xả rác ở làng; mùa lễ hội lượng rác tăng nhiều lần mà làng không có đội dọn riêng như khu trung tâm.
Làng hoa trong mùa lễ hội là nơi thấy rõ nhất sự giao thoa giữa một làng nghề nông nghiệp và một thành phố du lịch. Đến với tâm thế người khách biết chuyện, bạn sẽ thấy nhiều hơn những gì một tấm ảnh ghi lại được.
Câu hỏi thường gặp
Festival Hoa Đà Lạt tổ chức vào thời gian nào?
Lễ hội thường diễn ra vào khoảng cuối năm, nhưng thời gian, chu kỳ và nội dung từng kỳ do cơ quan tổ chức quyết định. Bạn nên xem thông báo chính thức của kỳ gần nhất thay vì dựa vào lịch các kỳ trước.
Làng hoa Thái Phiên có tham gia Festival Hoa không?
Nhiều kỳ lễ hội có hoạt động gắn với các làng hoa như Thái Phiên, chẳng hạn mở cửa vườn đón khách hay trưng bày tại làng. Hình thức và mức độ tham gia thay đổi theo từng kỳ và từng hộ, không phải vườn nào cũng mở cửa.
Hoa trang trí Festival lấy từ đâu?
Phần lớn hoa trang trí được đặt từ các nhà vườn và doanh nghiệp trồng hoa ở Đà Lạt và vùng lân cận, trong đó có các làng hoa ở phường Lâm Viên-Đà Lạt. Đơn hàng thường đặt từ nhiều tháng trước để nhà vườn kịp trồng và canh hoa nở đúng dịp.
Đi làng hoa dịp Festival có đông không?
Thường đông hơn ngày thường nhiều, nhất là cuối tuần. Đường làng hẹp nên dễ kẹt xe. Đi sớm buổi sáng hoặc ngày trong tuần, dùng xe máy hay đi bộ sẽ thuận tiện hơn đi ô tô lớn.
Hoa sau Festival có bán lại không?
Tuỳ thoả thuận. Một phần hoa được thu hồi về vườn, chăm lại và bán dịp Tết nếu còn đẹp; một phần chuyển sang trang trí nơi khác; phần đã tàn được xử lý như rác hữu cơ. Chậu và khung thường được thu gom để dùng lại.
Nhà vườn có lợi gì khi tham gia Festival Hoa?
Nhà vườn có thêm đơn hàng hoa trang trí, bán lẻ cho khách nhiều hơn và tên làng được biết rộng. Đổi lại họ phải dành nhà kính, vốn, công cho lễ hội đúng lúc đang chăm hoa Tết, và chịu rủi ro thời tiết làm lệch lịch.