Lâm Viên không có một lễ hội riêng nổi tiếng như các lễ hội lớn của Đà Lạt, nhưng có một lịch dày những ngày vui chung gắn với nghề hoa, với khu đại học và với nếp xóm của các cộng đồng di dân. Festival Hoa nhìn từ làng hoa, Tết, Trung thu của trẻ con xóm vườn, mùa Giáng sinh ở các giáo xứ, ngày hội khu dân cư cuối năm, mùa tốt nghiệp ở trường đại học là những dịp người Lâm Viên tụ lại với nhau.
Bài này đi theo một năm của các ngày vui ấy, mô tả không khí, người tham gia và cách người ngoài có thể chung vui mà không làm phiền. Lịch cụ thể của từng sự kiện thay đổi theo năm và do chính quyền, nhà trường hay cộng đồng công bố, nên bạn cần kiểm tra thông tin chính thức trước khi đi.
Festival Hoa nhìn từ làng hoa
Festival Hoa Đà Lạt là sự kiện lớn của thành phố, thường được tổ chức định kỳ với nhiều hoạt động ở khu trung tâm. Với người Lâm Viên, đặc biệt là các gia đình làm hoa ở phía Thái Phiên, festival không chỉ là dịp xem mà còn là dịp làm. Hoa của các vườn được dùng trong trang trí, các làng hoa có khi được đưa vào chương trình tham quan, và người trồng hoa bận rộn chuẩn bị cho những ngày đông khách.
Trong những kỳ festival, đường vào các làng hoa đông hơn hẳn ngày thường. Người dân vừa vui vì nghề của mình được tôn vinh, vừa phải thích nghi với lượng khách lớn đi lại trong xóm. Những nhà mở cửa vườn đón khách thường chuẩn bị lối đi riêng, nhắc khách không chạm vào hoa và không giẫm lên luống.
Nếu bạn đến Lâm Viên dịp festival, hãy coi làng hoa là nơi người ta đang làm việc. Theo dõi chương trình chính thức để biết hoạt động nào thật sự mở cho khách, đi theo lối được chỉ dẫn, và nhớ rằng các nhà vườn khác vẫn đang thu hoạch như ngày thường.
Một năm những ngày vui chung ở Lâm Viên
Bảng dưới liệt kê các dịp sinh hoạt chung thường gặp, sắp xếp theo thứ tự trong năm. Thời điểm chỉ mang tính tương đối; lịch chính xác cần xem thông báo của từng nơi:
| Dịp | Ai tham gia | Không khí thường thấy |
|---|---|---|
| Tết Nguyên đán và tháng Giêng | Mọi gia đình, người đi xa về quê | Đến muộn ở xóm vườn, thăm hỏi, đi lễ đầu năm, họp mặt đình xóm |
| Các kỳ Festival Hoa | Nhà vườn, khách du lịch, người dân thành phố | Đông khách vào làng hoa, nhà vườn vừa bán vừa đón khách |
| Mùa hè | Trẻ em, thanh thiếu niên, sinh viên ở lại | Sinh hoạt hè ở khu dân cư, nơi thờ tự, hoạt động tình nguyện |
| Trung thu | Trẻ em và phụ huynh các xóm | Rước đèn, phá cỗ, chương trình văn nghệ nhỏ của khu phố |
| Mùa tốt nghiệp đại học | Sinh viên, gia đình từ các tỉnh lên | Khuôn viên trường rộn ràng, đồi thông thành chỗ chụp ảnh kỷ niệm |
| Ngày hội khu dân cư cuối năm | Các hộ trong tổ dân phố | Bữa cơm chung, văn nghệ, khen thưởng học sinh giỏi, gia đình tiêu biểu |
| Mùa Giáng sinh | Cộng đồng giáo xứ, người dân và khách | Hang đá, đèn sao ở các nhà thờ, đi xem đông về tối |
Nhìn bảng có thể thấy, ngày vui ở Lâm Viên phần nhiều là sinh hoạt của cư dân. Khách ngoài có thể chung vui ở nhiều dịp, nhưng cần nhớ mình là người được mời đến.
Trung thu của trẻ con xóm vườn
Trung thu ở Lâm Viên rơi vào mùa mưa, nhiều năm đêm rằm có mưa phùn và lạnh. Dù vậy, các tổ dân phố và nhiều nơi thờ tự vẫn tổ chức rước đèn, phá cỗ cho trẻ em. Trẻ con mặc áo ấm, cầm đèn ông sao, đèn lồng đi theo những con dốc trong xóm, phía sau là bố mẹ cầm ô. Ánh đèn lấp lánh trên nền đồi thông tối là cảnh nhiều người lớn lên ở đây nhớ mãi.
Mâm cỗ Trung thu của khu phố thường có bánh nướng, bánh dẻo, trái cây, và đôi khi có những thứ của vùng như hồng, chuối, ổi, khoai lang nướng. Nhiều nơi tổ chức thi làm đèn, văn nghệ thiếu nhi, tặng quà cho các em có hoàn cảnh khó khăn. Phụ huynh nhà vườn tranh thủ nghỉ sớm một buổi để đưa con đi.
Đây là dịp hiếm hoi trong năm cả xóm, từ nhà vườn đến nhà phố, cùng tụ về một chỗ. Với người mới chuyển đến, đưa con đi rước đèn cùng khu phố là cách tự nhiên để làm quen hàng xóm.
Mùa tốt nghiệp và đời sống khu đại học
Gia đình từ khắp nơi đổ về. Mỗi mùa lễ tốt nghiệp của Trường Đại học Đà Lạt, gia đình sinh viên từ nhiều tỉnh lên dự. Nhà trọ, nhà nghỉ quanh khu trường kín chỗ, quán ăn đông hơn, xe đưa đón ra vào nhiều.
Đồi thông thành chỗ chụp ảnh. Khuôn viên trường nằm giữa đồi thông, nên những ngày này sinh viên mặc lễ phục tụ thành từng nhóm chụp ảnh dưới tán thông. Cảnh ấy đã thành nét quen của phường mỗi mùa tốt nghiệp.
Người dân chung niềm vui. Chủ nhà trọ, chủ quán quen mặt sinh viên nhiều năm cũng có khi được mời chụp ảnh, nhận lời cảm ơn. Quan hệ giữa sinh viên và người dân quanh trường là một phần văn hoá của khu phố học đường.
Người đi đường nên kiên nhẫn. Mùa tốt nghiệp, các trục đường quanh trường đông xe và người. Nếu bạn chỉ đi qua, hãy chọn giờ khác hoặc đường vòng, và đi chậm vì nhiều người đứng sát lề chụp ảnh.
Mùa Giáng sinh ở các giáo xứ trong phường
Lâm Viên có các cộng đồng Công giáo sinh hoạt ở những nhà thờ giáo xứ trên địa bàn. Mùa Giáng sinh, khuôn viên nhà thờ được trang trí hang đá, đèn sao, cây thông, nhiều nơi dùng chính cành thông, rêu, đá của vùng để dựng hang đá. Trời Đà Lạt cuối năm lạnh, khiến không khí mùa này gần với hình ảnh Giáng sinh trong sách vở hơn bất cứ thành phố nào ở phía Nam.
Những tối gần lễ, người dân trong phường, cả người không theo đạo, thường dắt con đi xem hang đá, chụp ảnh. Đây là sinh hoạt văn hoá chung của phố núi. Người đến xem nên đi vào giờ không có nghi lễ, giữ trật tự, đỗ xe gọn, không leo trèo lên hang đá để chụp ảnh.
Với các gia đình Công giáo trong phường, mùa này còn là dịp sum họp: con cháu đi học, đi làm xa trở về, các nhóm ca đoàn tập hát nhiều tuần trước, các bà các mẹ chuẩn bị bữa ăn đêm. Nhiều giáo xứ có hoạt động thăm hỏi, tặng quà cho người già neo đơn và gia đình khó khăn trong khu vực, không phân biệt người có đạo hay không. Nhìn từ góc văn hoá, đây là một trong những dịp cho thấy rõ nhất tính chất đa dạng mà hoà hợp của cộng đồng Lâm Viên.
Ngày hội khu dân cư và các sinh hoạt thường kỳ
Ngày hội cuối năm của tổ dân phố. Nhiều khu dân cư tổ chức ngày hội vào dịp cuối năm: bữa cơm chung, văn nghệ do chính người dân biểu diễn, khen thưởng học sinh giỏi, gia đình có nếp sống đẹp. Ở các xóm vườn, ngày hội thường được chọn vào lúc vườn chưa bận lứa Tết.
Ngày cùng làm sạch xóm. Trước mùa mưa hoặc trước Tết, các hộ cùng phát quang, dọn rãnh, sửa lối đi. Những ngày như vậy vừa có ích vừa là dịp gặp gỡ, nhất là với người mới đến.
Sinh hoạt hè cho thiếu nhi. Mùa hè, các khu dân cư, nơi thờ tự, đoàn thanh niên có các lớp sinh hoạt, thể thao, kỹ năng cho trẻ em. Với gia đình nhà vườn bận rộn, đây là chỗ cho con chơi lành mạnh.
Thể thao phong trào. Bóng đá, cầu lông, bóng chuyền là các môn phổ biến trong thanh niên các xóm. Những sân nhỏ trên đồi, sân trường ngoài giờ học là nơi diễn ra các trận đấu giao hữu cuối tuần.
Hoạt động tình nguyện của sinh viên. Sinh viên các trường trên địa bàn thường có chương trình dọn rác đồi thông, dạy học cho trẻ em, giúp các gia đình khó khăn. Người dân quen thấy những nhóm áo đồng phục ra quân vào cuối tuần.
Đám cưới mùa khô: niềm vui chung của cả xóm
Ngoài các dịp theo lịch, đám cưới là ngày vui chung lớn nhất của một xóm. Ở Lâm Viên, đám cưới thường dồn vào mùa khô, khi trời ít mưa, rạp dựng ngoài sân không lo dột, và với các gia đình làm vườn là lúc chưa vào lứa bận. Những tuần ấy, bạn có thể bắt gặp nhiều rạp cưới dựng trên các con dốc, tiếng nhạc vang trong thung lũng vào buổi trưa và chiều.
Nghi lễ cưới hỏi ở đây mang dấu vết quê gốc của từng nhà: có nhà giữ lễ ăn hỏi kiểu Bắc với tráp cau trầu, có nhà theo nếp miền Trung, có nhà tổ chức nghi lễ ở nhà thờ hay chùa trước rồi mới đãi tiệc. Điểm chung là cả xóm cùng lo, từ dựng rạp, mượn bàn ghế đến nấu nướng, và người được mời không chỉ là họ hàng mà còn là hàng xóm cả con dốc.
Người mới đến sống trong xóm có thể được mời dự, kể cả khi chưa thân lắm. Đó là cách xóm chào đón thành viên mới. Đi dự với một phong bì mừng theo khả năng, ăn mặc lịch sự và đủ ấm, ở lại chúc mừng gia chủ là cách đáp lại sự mến khách ấy.
Chung vui với người Lâm Viên: các bước cho người ngoài
Nếu bạn là khách hay người mới chuyển đến và muốn tham gia các dịp vui chung của phường, các bước sau giúp bạn hoà vào mà không gây phiền:
- Theo dõi thông báo của phường, tổ dân phố, nhà trường hay nơi tổ chức để biết dịp nào mở cho mọi người.
- Hỏi người quen địa phương hoặc chủ nhà nơi bạn ở về lịch sinh hoạt, họ thường biết rõ hơn mọi trang mạng.
- Đến đúng giờ, đỗ xe gọn và đi bộ vào những con dốc hẹp trong xóm.
- Tham gia với tư cách người được mời: không giành chỗ ngồi đầu, không chiếm lối đi để chụp ảnh.
- Nếu là dịp có quyên góp hay ăn chung, góp phần nhỏ theo khả năng, giúp dọn dẹp sau khi kết thúc.
- Mang áo ấm và áo mưa, vì phần lớn các dịp vui diễn ra ngoài trời trong khí hậu lạnh và hay mưa.
Những dịp vui chung là cửa ngõ dễ nhất để hiểu người Lâm Viên. Một lần rước đèn Trung thu hay một bữa cơm khu phố có thể giúp bạn biết về xóm nhiều hơn mười lần đi ngang qua.
Câu hỏi thường gặp
Lâm Viên có lễ hội riêng không?
Phường không có một lễ hội riêng lớn mang tên mình. Đời sống lễ hội của người Lâm Viên gắn với các sự kiện chung của Đà Lạt như Festival Hoa, cùng các sinh hoạt cộng đồng như Tết, Trung thu, mùa Giáng sinh, ngày hội khu dân cư và mùa tốt nghiệp ở trường đại học.
Festival Hoa có hoạt động ở làng hoa Lâm Viên không?
Tuỳ từng kỳ. Một số kỳ có chương trình tham quan hoặc hoạt động gắn với các làng hoa, nhưng nội dung thay đổi theo năm. Bạn nên xem chương trình chính thức do ban tổ chức công bố trước khi đi để biết hoạt động nào thật sự diễn ra.
Trung thu ở Đà Lạt có lạnh không?
Trung thu rơi vào mùa mưa ở Đà Lạt nên buổi tối thường lạnh, có khi mưa phùn. Trẻ em đi rước đèn nên mặc áo ấm, mang theo áo mưa; đèn lồng giấy nên có chỗ che để không bị ướt.
Khách có được tham gia ngày hội khu dân cư không?
Đây chủ yếu là sinh hoạt của cư dân trong khu, nhưng người mới chuyển đến sống được khuyến khích tham gia. Khách du lịch thường không tham gia trực tiếp; nếu có người quen mời thì nên mang theo thái độ của khách và góp tay khi cần.
Mùa tốt nghiệp đại học ảnh hưởng gì đến việc đi lại ở Lâm Viên?
Trong những ngày lễ tốt nghiệp, đường quanh khu trường đông người và xe, nhiều người đứng sát lề chụp ảnh. Nếu chỉ đi ngang, bạn nên chọn giờ khác, đi đường vòng hoặc chạy chậm, nhường đường cho người đi bộ.