Sinh viên học ở Đà Lạt có ba lựa chọn chỗ ở chính: ký túc xá của trường, ở ghép với bạn trong một phòng hoặc một căn nhà thuê, và ở trong nhà dân cùng chủ nhà. Không có lựa chọn nào hơn hẳn; mỗi kiểu đổi một thứ lấy một thứ: tiện đi học lấy riêng tư, rẻ hơn lấy tự do, an toàn lấy nội quy.
Ở xứ lạnh như Đà Lạt, chuyện chỗ ở còn gắn với sức khoẻ: một căn phòng khô, có nước nóng, có người bên cạnh khi ốm giữa đêm mưa lạnh đáng giá hơn bạn tưởng. Bài này so sánh ba kiểu chỗ ở theo các tiêu chí sinh viên thật sự quan tâm, đưa cách sống chung cho êm với từng kiểu, và gợi ý khi nào nên chuyển. Bài không nêu giá ký túc xá hay tiền thuê; hãy xem thông báo của trường và khảo sát tại chỗ.
So sánh ba kiểu chỗ ở theo tiêu chí
Bảng dưới so sánh ở mức xu hướng chung. Từng ký túc xá, từng căn nhà ghép, từng chủ nhà có thể khác:
| Tiêu chí | Ký túc xá | Ở ghép | Ở cùng chủ nhà |
|---|---|---|---|
| Chi phí | Thường thấp, ổn định theo quy định | Chia đều nên nhẹ, nhưng phát sinh điện nước | Tuỳ thoả thuận, có khi gồm cả điện nước |
| Đi học | Trong hoặc sát khuôn viên | Tuỳ vị trí nhà thuê | Tuỳ vị trí nhà |
| Riêng tư | Thấp, phòng nhiều người | Vừa, tuỳ bạn cùng nhà | Vừa, có phòng riêng nhưng sống theo nếp nhà |
| An toàn, an ninh | Có quản lý, giờ giấc rõ | Tự lo, phụ thuộc khu và khoá cửa | Có người lớn ở cùng |
| Tự do giờ giấc | Theo nội quy | Cao | Theo thoả thuận với chủ nhà |
| Khi ốm, khi có sự cố | Có bạn cùng phòng, có quản lý | Có bạn cùng nhà | Có chủ nhà quen đường, quen việc |
Hãy tự đánh trọng số: với bạn, tiêu chí nào quan trọng nhất trong năm nay. Năm nhất nhiều người đặt an toàn và gần trường lên đầu; năm ba, năm bốn thường đặt riêng tư và chỗ học yên tĩnh lên đầu.
Ký túc xá: hợp với ai, cần chuẩn bị gì
Một điều hay bị bỏ qua: ký túc xá cũng là cộng đồng. Các hoạt động văn nghệ, thể thao, tình nguyện thường được tổ chức theo khu ở. Tham gia giúp sinh viên mới bớt nhớ nhà và có bạn để cùng đi lại, cùng học nhóm, cùng về quê dịp lễ.
Ký túc xá trong khuôn viên trường trên đồi thông ở phía đông bắc trung tâm Đà Lạt là lựa chọn quen thuộc của sinh viên năm nhất từ xa đến. Lợi thế lớn nhất là gần lớp học, thư viện, căng tin; có ban quản lý, có nội quy, có bạn cùng phòng cùng hoàn cảnh. Người lần đầu xa nhà thường thấy ký túc xá là chỗ làm quen tốt nhất với cuộc sống tự lập.
Đổi lại là riêng tư thấp, giờ giấc theo nội quy, phòng nhiều người nên ồn và khó ngủ nếu lệch giờ với bạn. Mùa mưa, đồ phơi trong khu chung lâu khô; mỗi người có ít chỗ cất đồ. Hãy chuẩn bị hộp nhựa có nắp, túi hút ẩm, đèn đọc sách nhỏ, nút bịt tai và bịt mắt để ngủ.
Số chỗ ký túc xá có hạn, điều kiện ưu tiên và cách đăng ký theo thông báo của trường cho từng năm học. Đọc thông báo ngay khi nhận giấy báo nhập học và nộp đơn sớm. Nếu không được xếp chỗ, đừng hoảng; hãy đặt chỗ ở tạm rồi tìm trọ như bài hướng dẫn thuê trọ trong cùng mục.
Một mẹo từ sinh viên lâu năm: chọn giường tầng dưới nếu sợ lạnh, vì không khí lạnh dồn xuống nhưng gió lùa qua cửa sổ thường đánh vào tầng trên; còn nếu sợ ẩm, giường tầng trên khô hơn. Hỏi bạn cùng phòng để đổi cho hợp.
Ở ghép: chia sẻ chi phí mà không chia sẻ mâu thuẫn
Chọn người ở ghép quan trọng hơn chọn nhà. Một căn nhà đẹp với bạn cùng nhà lệch nhịp sống sẽ thành nơi khó chịu. Trước khi ở chung, nói thẳng về giờ ngủ, giờ học, khách đến chơi, nấu ăn, dọn dẹp, nuôi thú.
Thống nhất cách chia tiền ngay từ đầu. Tiền thuê, cọc, điện, nước, mạng, gas, đồ dùng chung. Ai đứng tên hợp đồng, ai giữ cọc, khi một người dọn đi thì xử lý ra sao. Ghi lại trong nhóm chat để không ai phải nhớ.
Chia việc nhà theo bảng, không theo cảm hứng. Đổ rác, lau bếp, cọ nhà tắm, phơi chăn chung. Mùa mưa ở Đà Lạt, nhà tắm và bếp không lau thường xuyên là mốc lên rất nhanh.
Có quy ước cho thiết bị sưởi, nước nóng. Ai cũng muốn tắm nóng buổi tối; bình nóng lạnh có dung tích hữu hạn. Xếp lượt tắm và quy ước dùng sưởi để tiền điện không đội lên bất ngờ.
Khi có mâu thuẫn, nói sớm. Những ngày mưa liền, ở trong nhà nhiều, chuyện nhỏ dễ thành lớn. Nói chuyện thẳng thắn khi việc còn nhỏ tốt hơn chịu đựng cả học kỳ rồi dọn đi trong căng thẳng.
Ở cùng chủ nhà: kiểu sống nhà vườn của Đà Lạt
Nhà vườn ở các xóm phía bắc phường thường rộng, có sân, có vườn hoa hoặc nhà kính phía sau. Phòng cho thuê có thể nằm ở dãy nhà phụ, có lối đi riêng, nên vẫn giữ được phần riêng tư nhất định. Khi xem phòng kiểu này, hỏi thêm về giờ phun thuốc, tưới nước của vườn, vì những hoạt động ấy diễn ra ngay sát chỗ bạn ở.
Ở các khu dân cư và xóm vườn của phường Lâm Viên-Đà Lạt, nhiều gia đình cho sinh viên thuê phòng trong chính ngôi nhà của mình. Kiểu ở này mang lại một thứ ký túc xá và nhà ghép khó có: được sống trong một gia đình địa phương, hiểu nếp sinh hoạt, ăn uống, thời tiết theo cách người Đà Lạt sống, có người lớn để hỏi khi cần.
Đổi lại, bạn sống theo nếp nhà. Nhà vườn thường dậy rất sớm để ra vườn, nghỉ sớm vào buổi tối. Giờ về, khách đến chơi, dùng bếp, giặt đồ đều cần thoả thuận. Nhiều sinh viên kể rằng ở cùng chủ nhà làm họ có kỷ luật hơn; số khác thấy gò bó. Hãy biết mình thuộc kiểu nào.
Khi ở cùng chủ nhà, tôn trọng không gian chung, hỏi trước khi dùng đồ của gia đình, giữ yên lặng khi nhà nghỉ. Những cử chỉ nhỏ như phụ một tay khi nhà có việc, chào hỏi người lớn, thường đổi lại được sự quan tâm, nhất là những lúc ốm hay có chuyện gấp ở xứ lạ.
Chuyện ăn uống với từng kiểu chỗ ở
Ăn uống là khoản chi lớn và là phần ảnh hưởng nhiều tới sức khoẻ của sinh viên ở xứ lạnh. Mỗi kiểu chỗ ở mở ra cách ăn khác nhau. Ở ký túc xá, phần lớn sinh viên ăn ở căng tin hoặc các quán quanh trường; tiện nhưng dễ ăn uống thất thường, bỏ bữa sáng vì ngại dậy sớm trong cái lạnh.
Ở ghép thường có bếp chung, cả nhóm có thể nấu chung, chia tiền chợ. Đây là cách ăn tiết kiệm và ấm áp nhất trong mùa mưa: một nồi canh nóng buổi tối cho cả nhà. Rau ở Đà Lạt nhiều và tươi, các chợ nhỏ và chợ tạm quanh các khu dân cư bán rau của chính các xóm vườn gần đó. Chỉ cần thống nhất lịch nấu, lịch rửa bát để không ai phải gánh hết.
Ở cùng chủ nhà, có nơi cho dùng bếp, có nơi không, có nơi nhận nấu cơm cùng theo thoả thuận. Ăn cùng gia đình chủ nhà là cách hiểu ẩm thực thường ngày của người Đà Lạt, khác hẳn những món nổi tiếng khách du lịch hay tìm.
Dù ở đâu, giữ một bữa sáng nóng trước khi lên lớp là thói quen đáng giữ ở Đà Lạt. Sáng lạnh, bụng đói, leo dốc lên trường là công thức dễ dẫn tới mệt mỏi, cảm lạnh. Mì gói thay cơm lâu ngày cũng là chuyện nên tránh.
Khi nào nên đổi chỗ ở
Không ai buộc phải ở một chỗ suốt bốn năm. Những dấu hiệu cho thấy nên tính chuyện đổi:
- Phòng ẩm mốc tới mức ảnh hưởng sức khoẻ: ho kéo dài, dị ứng, quần áo không bao giờ khô hẳn.
- Đường về buổi tối không an toàn: quá tối, quá vắng, có sự cố mà bạn đã gặp hoặc nghe hàng xóm kể.
- Lịch học, làm thêm thay đổi khiến quãng đường đi lại trở nên quá mất thời gian.
- Mâu thuẫn với bạn cùng nhà hoặc chủ nhà đã nói chuyện nhưng không cải thiện.
- Nhu cầu học thay đổi: năm cuối cần chỗ yên tĩnh làm khoá luận hơn là chỗ vui.
Thời điểm đổi chỗ hợp lý nhất thường là cuối học kỳ hoặc dịp nghỉ hè, khi nhiều phòng trống và bạn có thời gian xem kỹ. Báo trước cho chủ nhà đúng thời hạn trong hợp đồng để nhận lại cọc, chụp ảnh tình trạng phòng khi trả.
Đổi chỗ không phải thất bại. Nhiều sinh viên chỉ tìm được chỗ ở thật hợp với mình sau một năm sống ở Đà Lạt, khi đã hiểu khu nào ấm, khu nào ẩm, đường nào tiện.
Sức khoẻ và an toàn với mọi kiểu chỗ ở
Mùa lạnh cũng là mùa cảm cúm lây nhanh trong không gian chung. Ở ký túc xá hay ở ghép, khi một người ốm, cả phòng nên mở cửa sổ lúc có nắng cho thoáng, dùng riêng cốc chén, và để người ốm nghỉ ngơi đầy đủ. Chăm sóc nhau những ngày ấy là cách nhanh nhất để thân nhau hơn.
Dù ở đâu, có vài nguyên tắc chung cho xứ lạnh. Phòng phải có cách giữ ấm an toàn: chăn đủ dày, quần áo ấm, nước nóng; thiết bị sưởi điện dùng đúng cách, không để gần vải, không cắm qua ổ điện quá tải. Không bao giờ đốt than hay dùng bếp than để sưởi trong phòng kín.
Biết đường tới cơ sở y tế gần nhất và trạm y tế của trường. Lưu số người thân, số bạn cùng phòng, số chủ nhà trong máy, đặt một người làm liên lạc khẩn cấp. Ở ghép hay ở ký túc xá, nhắn cho nhau khi về muộn. Đường đồi buổi tối nhiều sương, một tin nhắn "đã về tới" giúp cả nhóm yên tâm.
Cuối cùng, bảo vệ tài sản: khoá xe, khoá cửa phòng, không để laptop, điện thoại ở chỗ dễ lấy trong khu chung. Phần lớn các vụ mất đồ của sinh viên đến từ việc quên khoá, không phải từ sự cố lớn.
Câu hỏi thường gặp
Sinh viên năm nhất nên ở ký túc xá hay ở trọ?
Nếu có chỗ ký túc xá, nhiều sinh viên năm nhất từ xa chọn ở đó để làm quen trường, bạn bè và khí hậu trong môi trường có quản lý. Sau một hai học kỳ, khi đã hiểu các khu ở, có thể chuyển ra trọ hoặc ở ghép theo nhu cầu.
Ở ghép bao nhiêu người là hợp lý?
Tuỳ diện tích nhà và tính cách từng người. Nhóm hai đến bốn người thường dễ thống nhất hơn nhóm đông. Quan trọng là mỗi người có đủ chỗ ngủ, chỗ học, chỗ cất đồ, và nhà tắm, nước nóng đủ dùng vào giờ cao điểm buổi tối.
Ở cùng chủ nhà có bị kiểm soát nhiều không?
Tuỳ gia đình. Có nhà chỉ yêu cầu giữ yên lặng và về trước giờ đóng cổng, có nhà kỹ hơn. Hỏi rõ nội quy trước khi thuê, và cân nhắc xem bạn có sống thoải mái với nếp ấy không. Thoả thuận rõ từ đầu tránh được hầu hết khó chịu sau này.
Nếu bạn ở ghép dọn đi giữa chừng thì sao?
Tình huống này nên được thống nhất ngay từ đầu: người dọn đi có phải tìm người thay không, có báo trước bao lâu, phần cọc xử lý ra sao. Nếu chưa thoả thuận, hãy nói chuyện thẳng với nhau và với chủ nhà để chia phần tiền còn lại cho công bằng.
Đăng ký ký túc xá vào lúc nào?
Thường ngay sau khi có kết quả trúng tuyển, theo thông báo của trường cho từng năm học. Thời hạn và điều kiện ưu tiên có thể thay đổi, nên đọc thông báo chính thức và nộp sớm vì chỗ có hạn.
Ở xứ lạnh có nên chọn phòng tầng cao không?
Phòng tầng cao thường khô hơn, nhiều nắng hơn và ít ẩm mốc hơn phòng sát mặt đất hay sát vách đồi, nhưng có thể nhiều gió lùa. Xem phòng vào buổi tối để cảm nhận độ lạnh thật, và hỏi về cửa sổ có kín không.