Đường trong làng hoa Thái Phiên, làng Hà Đông và các xóm nhà kính của phường Lâm Viên-Đà Lạt phần lớn là đường bê tông hẹp, chạy theo sườn đồi, có đoạn dốc gắt và cua gấp, vừa đủ cho một xe tải nhỏ. Đây là đường sản xuất: xe chở hoa, rau, phân bón, giá thể, ống tưới chạy suốt ngày, nhiều nhất là sáng sớm. Người lạ đi vào cần đi chậm, nhường xe làm việc và chọn đúng phương tiện.
Bài này viết cho người mới chuyển tới sống trong xóm, người đến làm việc ở nhà vườn, khách thăm làng hoa và cả người dân muốn nhắc lại cho con cháu mới cầm lái. Nội dung gồm: đặc điểm đường xóm, cách lái xe máy và ô tô trên dốc bê tông, mặt đường ướt nước tưới, chuyện gặp xe tải trên đường một làn, và cư xử khi đi qua vườn của người khác.
Đường xóm vườn khác đường phố ở điểm nào
Dốc gắt và ngắn. Đường theo sườn đồi để tới từng thửa vườn, nên có những đoạn dốc gắt hơn hẳn đường phố, nối với nhau bằng cua gấp. Xe máy số nhỏ chở nặng có thể không lên nổi nếu không về số đúng lúc.
Hẹp, nhiều đoạn chỉ một làn. Hai xe máy tránh nhau được, nhưng ô tô gặp xe tải thì một bên phải lùi về chỗ rộng. Hai bên đường thường là mép nhà kính, mương thoát nước, taluy đất, không có lề.
Mặt đường hay ướt. Nước tưới, nước rửa hoa, nước mưa từ mái nhà kính đổ xuống làm mặt bê tông ẩm quanh năm, có rêu ở chỗ khuất nắng. Đất từ vườn theo bánh xe ra đường, mưa xuống thành lớp bùn mỏng rất trơn.
Nhiều lối rẽ không tên. Lối vào từng vườn, từng nhà rẽ ra từ đường chính, nhiều lối là đường cụt. Ứng dụng bản đồ không phải lúc nào cũng cập nhật; có khi dẫn bạn vào lối cụt giữa hai nhà kính.
Xe làm việc ưu tiên trên thực tế. Xe tải nhỏ, xe ba gác, xe máy chở thùng hoa là phương tiện kiếm sống của người trong xóm. Họ thuộc từng khúc cua; người lạ nên nhường.
Lái xe máy trên dốc bê tông
Lốp xe quyết định nhiều hơn tay lái trên dốc bê tông ướt. Lốp mòn hết gai, lốp quá căng đều mất độ bám. Người sống trong xóm thường thay lốp sớm hơn người ở phố, và chọn loại lốp có gai rõ. Má phanh cũng mòn nhanh vì xuống dốc mỗi ngày; kiểm tra định kỳ thay vì đợi phanh kêu.
Trước khi vào một đoạn dốc gắt, quan sát trước: dốc dài bao nhiêu, có cua ở đỉnh không, mặt đường khô hay ướt. Về số thấp từ chân dốc, giữ ga đều, ngồi hơi chồm về phía trước để bánh trước bám đường. Không dừng giữa dốc nếu không cần; nếu phải dừng, giữ phanh và khởi hành lại nhẹ nhàng để bánh sau không quay trượt trên bê tông ướt.
Xuống dốc là phần nguy hiểm hơn. Về số thấp, dùng phanh động cơ, phanh sau nhẹ và đều, phanh trước nhẹ. Tránh phanh gấp trên vệt nước, vệt bùn, vệt rêu; nếu thấy mặt đường đổi màu sẫm phía trước, giảm tốc trước khi tới. Ở cua gấp cuối dốc, vào cua chậm, nhìn xa qua cua, sẵn sàng gặp xe tải đang lên.
Chở người, chở hàng trên đường xóm là kỹ năng riêng. Thùng hoa, bao giá thể cồng kềnh làm xe nặng phía sau, đầu xe nhẹ, dễ bốc đầu khi lên dốc gắt. Buộc hàng chắc, không chở quá cao, phân bổ đều hai bên. Người mới học lái nên tập ở đoạn dốc thoải trước khi tự chở hàng.
Ô tô trong xóm: khi nào nên vào, khi nào nên dừng ở đường lớn
Ban đêm, đường xóm vườn còn có ánh đèn từ các nhà kính trồng hoa cúc chong đèn. Ánh sáng ấy làm mắt người lái khó quen với đoạn tối ngay sau đó. Giảm tốc khi đi từ đoạn sáng sang đoạn tối, và đừng nhìn thẳng vào dãy đèn.
Không phải đường xóm nào cũng hợp với ô tô con của khách. Xe tải nhỏ của nhà vườn vào được vì tài xế thuộc đường và xe có gầm cao, số khoẻ. Ô tô con gầm thấp có thể chạm gầm ở những chỗ chuyển dốc gắt, gặp rãnh thoát nước băng ngang đường. Nếu chủ nhà, chủ vườn bạn đến không xác nhận ô tô vào được, hãy đỗ ở đường lớn và đi bộ vào.
Khi đã vào, quy tắc quan trọng nhất là luôn biết chỗ quay đầu và chỗ tránh xe gần nhất. Đường một làn mà gặp xe tải đang chở hàng lên dốc, xe con xuống dốc nên lùi về chỗ rộng để nhường, vì xe tải nặng khó dừng và khởi hành lại giữa dốc. Lùi xe trên dốc ướt cần người đứng ngoài chỉ dẫn nếu có thể.
Đỗ xe trong xóm: tránh lối vào vườn, lối xe tải, trước cửa nhà kính, trên đoạn cua. Đỗ trên dốc thì đánh lái về phía taluy hoặc lề, kéo phanh tay, về số. Không đỗ qua đêm ở đường xóm nếu không được chủ nhà đồng ý, vì sáng sớm là giờ xe vườn chạy nhiều nhất.
Những tình huống hay gặp và cách xử lý
Bảng dưới gom các tình huống người mới đi đường xóm vườn ở Lâm Viên hay kể lại:
| Tình huống | Vì sao nguy hiểm | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Gặp xe tải chở hoa ở cua hẹp | Không đủ chỗ cho hai xe, xe tải khó lùi | Dừng sớm, nép vào chỗ rộng hoặc lùi về đoạn rộng phía sau |
| Mặt đường có nước tưới chảy ngang | Bê tông ướt, rêu, bùn rất trơn | Giảm tốc trước, đi thẳng qua, không phanh gấp, không đánh lái mạnh |
| Bản đồ dẫn vào lối cụt | Phải quay đầu trên đường hẹp, dốc | Dừng ở chỗ rộng, hỏi người trong xóm, đi bộ xem trước |
| Sương sớm giữa các dãy nhà kính | Tầm nhìn thấp, xe đi ngược chiều xuất hiện đột ngột | Bật đèn chiếu gần, đi chậm, bấm còi nhẹ ở cua |
| Trẻ con, vật nuôi trên đường xóm | Đường xóm là sân chơi, chó giữ vườn hay ra đường | Đi chậm qua khu nhà ở, sẵn sàng dừng |
| Ống tưới, dây điện tạm băng qua đường | Vướng bánh xe, hỏng thiết bị của nhà vườn | Đi chậm, nếu vướng thì dừng báo chủ vườn, không kéo lê |
Phần lớn tình huống trên tránh được bằng một nguyên tắc: trong xóm vườn, tốc độ của bạn nên là tốc độ có thể dừng lại trong khoảng nhìn thấy phía trước.
Đi bộ và đi xe đạp vào làng hoa
Mang theo nước uống và một áo khoác mỏng. Đi bộ lên xuống dốc giữa các dãy nhà kính làm người nóng lên nhanh, nhưng chỉ cần dừng lại dưới bóng thông hay khi mây che nắng là gió lạnh ngay. Mặc nhiều lớp mỏng để cởi ra mặc vào cho tiện.
Nếu đi theo nhóm đông, chia nhóm nhỏ và đi một hàng, đừng dàn hàng ngang trên đường xóm. Đường hẹp, một nhóm mười người đứng chụp ảnh có thể chặn cả lối đi của xe vườn.
Với khách muốn ngắm làng hoa, đi bộ là cách hay nhất: chậm, nhìn được nhiều, không phải lo chỗ đỗ và chỗ quay đầu. Đỗ xe ở đường lớn hoặc chỗ gửi xe, rồi đi bộ theo đường xóm chính. Đi sát mép đường, nhường xe làm việc, đừng đứng giữa đường chụp ảnh. Giày đế bám là cần thiết, vì mặt bê tông dốc ướt trơn hơn bạn tưởng.
Xe đạp vào làng hoa thì vui khi đường thoải và khô, nhưng dốc gắt thì phải dắt bộ. Xuống dốc bằng xe đạp trên bê tông ướt rất nguy hiểm; dắt xe xuống là lựa chọn khôn ngoan với đoạn gắt. Xe đạp điện, xe đạp thuê ở trung tâm thường không hợp để chở người lên các xóm đồi.
Thời điểm đẹp để đi bộ là buổi sáng sau khi xe chở hoa đã đi chợ, khoảng giữa buổi sáng, và buổi chiều trước khi mưa nếu đang mùa mưa. Sáng quá sớm thì đường đông xe làm việc; chiều tối thì sương và lạnh, đường thiếu đèn.
Mùa mưa trên đường xóm: sạt đất, nước chảy và cây đổ
Đường xóm vườn chạy theo sườn đồi nên mùa mưa có những rủi ro riêng. Mưa to làm nước chảy thành dòng trên mặt đường dốc, cuốn theo đất, cát, lá; ở chân dốc, nước có thể dồn lại thành vũng. Taluy đất cắt dọc đường, nhất là những chỗ mới san gạt làm nhà kính, có thể sạt sau nhiều ngày mưa liên tục.
Khi mưa lớn, nếu không gấp, đừng đi đường xóm. Chờ mưa ngớt, nước rút bớt. Khi đi sau mưa, để ý đất đá rơi trên mặt đường ở đoạn sát taluy, cành cây gãy, dây điện võng thấp. Không đi qua đoạn nước chảy xiết băng ngang đường, dù trông có vẻ nông.
Người sống trong xóm thường biết đoạn nào hay sạt, đoạn nào hay đọng nước, và báo cho nhau qua nhóm xóm. Người mới chuyển tới nên hỏi hàng xóm, vào nhóm liên lạc của tổ dân phố nếu có, và theo dõi thông báo của chính quyền phường về các điểm nguy cơ sạt lở trong mùa mưa.
Cư xử trên đường của người làm vườn
Với người mới chuyển về sống trong xóm, chào hỏi hàng xóm, hỏi giờ xe vườn hay chạy, hỏi chỗ nào nên tránh đỗ xe là cách hoà nhập nhanh nhất. Đường xóm là tài sản chung; nhiều nơi người dân góp công góp của làm và sửa, nên ai cũng quý người biết giữ gìn.
Đường xóm ở làng hoa không chỉ là đường đi mà còn là nơi làm việc. Người ta xếp thùng hoa bên đường chờ xe, phơi giá thể, cuộn ống tưới, sửa nhà kính. Khi đi qua, chạy chậm, giữ khoảng cách, không chạm vào hàng hoá. Một cành hoa gãy với khách là chuyện nhỏ, với nhà vườn là hàng không bán được.
Không tự ý vào nhà kính, vườn để chụp ảnh, kể cả khi cửa mở. Nhà kính có thể vừa phun thuốc, có khu đang cách ly; giày dép từ vườn này sang vườn khác có thể mang theo mầm bệnh. Muốn vào thăm, hỏi chủ vườn; nhiều gia đình vui lòng giới thiệu nếu bạn hỏi lịch sự và không làm phiền vào giờ cao điểm cắt hoa.
Mùa cao điểm trước Tết, đường xóm làng hoa nhộn nhịp từ khi trời còn tối tới đêm. Đây là lúc người làm vườn bận nhất trong năm; khách nên tránh đi ô tô vào sâu trong xóm, và nếu đến thăm, hãy nhớ mình đang đi qua nơi người ta đang làm việc để kịp mùa.
Câu hỏi thường gặp
Ô tô con có vào được làng hoa Thái Phiên không?
Các đường chính trong làng thường cho ô tô đi được, nhưng nhiều đường nhánh hẹp, dốc, khó quay đầu. Nếu chỉ tham quan, đỗ ở đường lớn hoặc chỗ gửi xe rồi đi bộ là cách thoải mái nhất cho cả bạn lẫn người trong làng.
Vì sao đường trong xóm nhà kính hay ướt dù trời không mưa?
Nước tưới, nước rửa hoa và nước chảy từ mái nhà kính thường tràn ra đường, cộng với độ ẩm cao và chỗ khuất nắng nên bê tông khó khô, có rêu. Đất từ vườn theo bánh xe ra đường càng làm trơn. Luôn coi mặt đường xóm như đường ướt.
Xe máy tay ga có lên được dốc bê tông trong xóm không?
Phần lớn xe tay ga lên được nếu chở vừa phải và giữ ga đều từ chân dốc. Chở nặng, chở hai người trên dốc gắt thì xe yếu dễ đuối. Xuống dốc dài, nhả ga sớm và phanh từng nhịp để phanh không nóng quá.
Gặp xe tải chở hoa ở đoạn đường một làn thì ai nhường?
Trên thực tế, xe nhỏ và xe xuống dốc nên nhường, vì xe tải chở nặng lên dốc khó dừng và khởi hành lại. Dừng sớm ở chỗ rộng hoặc lùi về đoạn rộng phía sau, ra hiệu cho tài xế đi trước.
Có được dừng xe bên đường chụp ảnh vườn hoa không?
Được, nếu bạn dừng ở chỗ không chắn đường, không chắn lối vào vườn và không bước vào vườn khi chưa xin phép. Giữ khoảng cách với hàng hoá xếp bên đường. Muốn vào vườn, hỏi chủ vườn trước.
Người mới học lái có nên tập ở đường xóm vườn không?
Không nên tập ở đó trước tiên. Đường xóm dốc gắt, hẹp, ướt và có xe làm việc, là đoạn khó. Hãy tập ở chỗ thoáng, dốc thoải, ít xe, rồi đi đường xóm cùng người quen lái, vào giờ vắng xe, khi đã tự tin.