Đưa đón con đi học ở phường Lâm Viên-Đà Lạt khác ở thành phố đồng bằng ở ba điểm: đường đồi dốc và nhiều cua, buổi sáng thường có sương và lạnh, buổi chiều mùa mưa hay có mưa đúng giờ tan học. Phần lớn phụ huynh chở con bằng xe máy; điều quan trọng nhất là mũ bảo hiểm đúng cỡ cài quai, áo ấm và áo mưa cho trẻ, đi sớm để không phải vội trên dốc, và lái chậm ở những đoạn sương.
Bài này dành cho phụ huynh ở các khu của phường, từ khu dân cư phường 9 cũ tới các xóm vườn phía bắc, đông bắc, nơi con có thể phải đi khá xa tới trường. Nội dung gồm: chở con bằng xe máy cho an toàn, giữ ấm và giữ khô cho trẻ, giờ giấc đưa đón, đi chung với hàng xóm, khi nào cho con tự đi bộ hay tự đạp xe, và những đoạn đường quanh trường cần để ý. Bài không nêu tên trường cụ thể; thông tin tuyển sinh, tuyến trường xem ở cơ quan quản lý giáo dục và nhà trường.
Chở con bằng xe máy trên đường đồi
Mũ bảo hiểm đúng cỡ, cài quai. Mũ người lớn đội cho trẻ thì lỏng, gặp va chạm có thể tuột ra. Chọn mũ trẻ em vừa đầu, cài quai vừa khít, kiểm tra mỗi sáng. Đây là việc quan trọng nhất trong cả bài này.
Trẻ ngồi đúng chỗ, bám chắc. Trẻ nhỏ ngồi phía sau phải với tới và ôm chắc người lái, chân đặt lên chỗ để chân, không để chân gần bánh xe, ống xả. Trẻ quá nhỏ chưa ôm được thì cần có ghế hoặc đai phù hợp, hoặc cân nhắc phương tiện khác.
Không chở quá số người. Chở ba bốn người trên một xe máy lên dốc gắt làm xe mất cân bằng, phanh kém, dễ bốc đầu. Chia hai chuyến hoặc đi chung với hàng xóm.
Lên dốc, xuống dốc chậm và đều. Với trẻ ngồi sau, mọi cú giật ga hay phanh gấp đều làm trẻ chúi người, có thể tuột tay. Về số thấp từ chân dốc, xuống dốc dùng phanh động cơ, phanh nhẹ và đều.
Cặp sách gọn, không treo lủng lẳng. Cặp sách treo ở tay lái làm lái nặng và vướng. Trẻ đeo cặp sau lưng hoặc để cặp ở phía trước xe chắc chắn.
Giữ ấm và giữ khô cho trẻ
Ngồi sau xe máy buổi sáng sương ở Đà Lạt, trẻ chịu gió lạnh trực tiếp, lại không vận động. Áo khoác chắn gió bên ngoài áo len, khăn quàng cổ, găng tay, tất dày là bộ đồ đi học quen thuộc của trẻ ở các xóm đồi phía đông bắc. Mũ bảo hiểm có kính chắn gió giúp mặt trẻ đỡ buốt.
Mùa mưa, mưa chiều thường rơi đúng giờ tan học. Áo mưa bộ cho trẻ tốt hơn áo mưa cánh dơi trùm chung với người lớn, vì áo trùm chung che tầm nhìn của trẻ và làm trẻ khó bám. Để sẵn trong cặp con một áo mưa nhẹ, một đôi tất khô dự phòng; nhiều trường cho trẻ để đồ dự phòng ở lớp.
Nếu đón con giữa lúc mưa to, đợi mưa ngớt ở trường hay ở chỗ trú gần đó an toàn hơn chở con xuống dốc trong mưa. Trao đổi với giáo viên để con được chờ trong lớp khi phụ huynh tới muộn vì mưa. Người lớn ướt lạnh còn chịu được, trẻ ướt lạnh trên đường về dễ ốm.
Mùa khô hanh, gió buổi chiều làm môi, má trẻ nứt nẻ. Kem dưỡng đơn giản, khẩu trang vải che gió là đủ; không cần những thứ cầu kỳ.
Giờ giấc đưa đón: tránh những khung hay đông
Đường quanh các trường trong phường, nhất là gần khu đại học và khu dân cư phường 9 cũ, đông vào giờ vào học và tan học. Bảng dưới gợi ý cách tính giờ:
| Khung giờ | Tình trạng thường gặp | Gợi ý |
|---|---|---|
| Sáng sớm, trước giờ vào học | Sương, lạnh; xe chở nông sản từ xóm vườn ra; xe đưa con cùng ra đường | Đi sớm hơn để lái chậm, không vội trên dốc sương |
| Sát giờ vào học | Dồn xe ở cổng trường, dừng đỗ lộn xộn | Thả con ở điểm cách cổng một đoạn an toàn, để con đi bộ vào |
| Giờ tan học buổi trưa, buổi chiều | Xe phụ huynh, xe sinh viên, xe du lịch cùng lúc | Hẹn con ở điểm đón cố định, tránh đỗ giữa đường |
| Chiều mùa mưa | Mưa đúng giờ tan học, đường dốc có nước chảy | Đợi mưa ngớt, nhờ trường giữ trẻ trong lớp |
Hẹn với con một điểm đón cố định, dễ nhận ra, không phải ngay cổng nơi đông xe. Dạy con đứng chờ ở điểm đó, không chạy ra đường khi thấy xe bố mẹ ở phía bên kia.
Đi chung với hàng xóm và các cách khác
Ở các xóm vườn phía bắc và đông bắc, nhiều gia đình có con học cùng trường, cùng giờ. Thay phiên nhau đưa đón là cách nhiều nhà áp dụng, nhất là mùa làm vườn bận rộn trước Tết khi bố mẹ phải ra vườn từ sớm. Thống nhất rõ ai đưa ngày nào, số trẻ mỗi xe, liên lạc khi có thay đổi. Một xe máy không chở nhiều trẻ; nếu đi chung nhiều trẻ, cần ô tô.
Một số gia đình thuê xe đưa đón theo tháng, cùng góp với vài nhà khác. Khi thuê, tìm hiểu người lái, tình trạng xe, số chỗ thực tế, có ghế ngồi và dây an toàn cho từng trẻ không. Hỏi trường có dịch vụ xe đưa đón không; nếu có, đọc kỹ quy định và lộ trình.
Ông bà đưa đón cháu là chuyện phổ biến. Với người lớn tuổi, đường dốc buổi sáng sương là thử thách lớn khi chở thêm một đứa trẻ. Nếu ông bà không còn vững tay lái, nên chuyển sang cách khác như đi chung, thuê xe, hay đi bộ cùng cháu nếu trường gần.
Khi nào cho con tự đi bộ, tự đạp xe
Đường đi phải an toàn trước đã. Quãng đường ngắn, có vỉa hè hoặc lề đủ rộng, có đèn, ít đoạn dốc gắt và cua khuất. Nhiều đường đồi trong phường không đáp ứng được những điều này; khi đó chưa nên cho con tự đi, dù con đã lớn.
Đi cùng con nhiều lần trước. Đi bộ cùng con trên đường tới trường nhiều buổi, chỉ cho con những đoạn nguy hiểm: ngã giao nhiều nhánh, đoạn không có lề, chỗ xe hay dừng đỗ. Để con dẫn đường, bạn đi sau quan sát.
Dạy con quy tắc riêng của đường đồi. Đi sát lề, một hàng, ngược chiều xe khi có thể; không chạy xuống dốc; không đi giữa đường trong sương; mặc áo sáng màu hoặc có dải phản quang.
Tự đạp xe cần thêm điều kiện. Xe đạp có phanh tốt, trẻ đủ sức lên dốc, biết dắt xe xuống đoạn dốc gắt thay vì thả trôi. Đường đồi Đà Lạt xuống dốc bằng xe đạp nguy hiểm hơn đi bộ nhiều.
Có cách liên lạc. Thống nhất giờ con tới trường, giờ về, cách báo khi có chuyện. Đồng hồ định vị hay điện thoại đơn giản tuỳ quyết định của từng nhà và quy định của trường.
Những đoạn quanh trường cần để ý
Quanh khu Trường Đại học Đà Lạt, giờ vào học và tan học của sinh viên trùng một phần với giờ đi học của học sinh các trường gần đó. Đường có nhiều xe máy, nhiều người đi bộ băng qua. Phụ huynh đưa con đi ngang khu này nên đi chậm, để ý sinh viên băng qua đường từ hẻm ra.
Ở khu dân cư phường 9 cũ, đường phố có nhiều ngã giao nhỏ, hẻm thông nhau; xe từ hẻm ra hay khuất tầm nhìn. Cổng một số trường mở ra đường nhỏ, sát nhau là nhà dân, quán ăn; phụ huynh dừng xe tràn ra giữa đường làm đoạn đó tắc nghẽn. Nhường nhau, dừng gọn sát lề, thả con rồi đi ngay.
Ở các xóm vườn, đường tới trường có đoạn đi qua đường sản xuất, có xe tải chở hoa, rau vào giờ sáng sớm. Dạy con nhận biết tiếng xe tải, đứng sát vào lề khi xe đi qua, không đi sát phía sau xe đang lùi.
Mùa cao điểm du lịch, đường tới một số trường đi ngang các điểm tham quan có thêm xe khách, xe du lịch tự lái, người lái lạ đường. Đi sớm hơn và chọn đường dân cư nếu có.
Dạy con hiểu đường đồi từ nhỏ
Trẻ lớn lên ở phường Lâm Viên-Đà Lạt sống giữa dốc, sương và xe chở nông sản. Dạy con hiểu những điều này từ sớm giúp con an toàn hơn cả khi được bố mẹ chở lẫn khi tự đi. Những bài học đơn giản như ngồi yên sau xe, không cựa quậy khi xe đang xuống dốc, báo cho bố mẹ khi lạnh hay mỏi tay, là nền tảng.
Khi con lớn hơn, kể cho con vì sao xe phải đi chậm trong sương, vì sao xe tải chở hoa cần được nhường, vì sao không chạy xuống dốc. Trẻ hiểu lý do sẽ tự giữ quy tắc tốt hơn trẻ chỉ bị nhắc. Đi bộ cùng con trong xóm, chỉ cho con những chỗ hay có nước tràn, rêu trơn, cua khuất.
Cuối cùng, chính bố mẹ là tấm gương. Trẻ nhìn thấy bố mẹ đội mũ cài quai, đi chậm qua đoạn sương, dừng chờ mưa ngớt sẽ coi đó là chuyện bình thường. Trẻ nhìn thấy người lớn vượt ẩu trên dốc cũng sẽ học theo khi tới lượt mình cầm lái.
Danh sách mỗi sáng trước khi ra khỏi nhà
Một danh sách đơn giản dán ở cửa giúp cả nhà không quên trong những buổi sáng vội:
- Bữa sáng ấm bụng cho con trước khi ra đường; trẻ đói lại lạnh trên xe dễ mệt, dễ say xe ở đoạn cua.
- Mũ bảo hiểm của con: đúng cỡ, quai cài khít.
- Áo ấm, khăn, găng tay cho con; mùa mưa có áo mưa trong cặp.
- Xe: đèn sáng, phanh ăn, lốp đủ hơi; kính chiếu hậu chỉnh đúng.
- Đèn xe bật khi trời còn tối hoặc có sương.
- Điện thoại người lớn đủ pin, có số giáo viên chủ nhiệm.
- Giờ xuất phát đủ sớm để không phải chạy nhanh.
Danh sách nghe đơn giản, nhưng những buổi sáng lạnh, trẻ ngái ngủ, người lớn vội ra vườn, chính những việc đơn giản là thứ dễ bị bỏ qua nhất.
Treo mũ bảo hiểm của con, áo ấm và áo mưa ở cùng một móc cạnh cửa ra vào. Khi mọi thứ ở một chỗ, trẻ lớn hơn có thể tự chuẩn bị, và người lớn chỉ cần nhìn một lượt là biết đã đủ hay chưa.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì phải đội mũ bảo hiểm khi ngồi xe máy?
Quy định hiện hành yêu cầu trẻ em ngồi trên xe máy từ một độ tuổi nhất định phải đội mũ bảo hiểm; hãy kiểm tra văn bản hiện hành. Về an toàn, trẻ ở mọi độ tuổi ngồi xe máy đều nên đội mũ trẻ em đúng cỡ, cài quai.
Có nên để trẻ đứng phía trước người lái xe máy không?
Không nên. Trẻ đứng hoặc ngồi phía trước che tầm nhìn, vướng tay lái, và là người chịu va đập đầu tiên khi phanh gấp. Trên đường đồi nhiều cua, điều này càng nguy hiểm. Cho trẻ ngồi sau, bám chắc người lái.
Sáng sương dày có nên cho con nghỉ học không?
Thường không cần nghỉ, nhưng nên đi muộn hơn một chút khi sương tan bớt nếu trường cho phép, hoặc đi sớm hơn để lái thật chậm. Bật đèn, mặc áo sáng màu. Nếu sương quá dày, dừng chờ ở chỗ an toàn, báo giáo viên.
Khi nào có thể cho con tự đi bộ tới trường ở Đà Lạt?
Khi quãng đường ngắn, có lề hoặc vỉa hè, có đèn, ít đoạn dốc gắt và cua khuất, và con đã đi cùng bạn nhiều lần, hiểu quy tắc đường đồi. Nhiều đường trong các xóm vườn chưa đạt điều kiện này; đừng chỉ dựa vào tuổi của con.
Mưa đúng giờ tan học thì làm sao?
Đợi mưa ngớt rồi mới chở con về, nhất là đoạn đường dốc. Trao đổi trước với giáo viên để con được chờ trong lớp. Để sẵn áo mưa bộ và tất khô dự phòng trong cặp con.
Ông bà lớn tuổi có nên chở cháu đi học bằng xe máy không?
Tuỳ sức khoẻ và tay lái của ông bà. Đường đồi dốc, sương sáng sớm là thử thách lớn khi chở thêm trẻ. Nếu ông bà không còn vững, hãy chuyển sang đi chung với hàng xóm, thuê xe đưa đón hoặc đi bộ cùng cháu nếu trường gần.